Klik op de afbeelding om een slideshow te bekijken.

Van de Zutphense City Bar blijft niets meer over
Van de vooroorlogse kroegen was de Zutphense City Bar één van de bekendsten. Bij het bombardement kreeg het café de volle laag.
door  Niek Megens

De kroegendichtheid in Zutphen is in vooroorlogse jaren vele malen hoger dan tegenwoordig. Op elke straathoek kun je een biertje of jonge klare drinken. Zo ook in de toenmalige stationsomgeving, die zich uitstrekt tot aan de Rozengracht. Café De Vries, op de hoek Rozengracht/Barlheze, doet dienst als ‘stationskoffiehuis’, terwijl het station zelf ook een aardige restauratie bezit. In de Barlheze, destijds een A-locatie, zit een handvol kroegen, waaronder café Bosman, dat veel schippersvolk trekt. Op de hoek Broederenkerkplein/Rozengracht zit café Demming, later Schuurbiers, dat regelmatig live-muziek heeft, en een stukje verderop aan het Broederenkerkhof kan de dorstige mens terecht bij Huiskens. Aan de Rozengracht zit de bekende City Bar, die de familie Gianotten runt. De City Bar grenst aan de Rosmolensteeg, die in de vorige eeuw in de volksmond Dupo wordt genoemd. Zutphenaar Ferdi Loderus, die vlakbij opgroeide, herinnert zich een voorval. „Het was dinsdag 19 april 1938, half elf in de avond. Mijn ouders waren naar mijn grootouders in de Brugstraat. Mijn twee oudste zussen Miep en Tonny waren thuis gebleven om op hun jongere zusjes en op mij, de benjamin, te passen. Wij lagen bovente slapen, terwijl zij in de voorkamer naar de radio luisterden. Op de eerste verdieping aan de achterzijde ontstond brand in de keuken. Mijn oudste zus is toen met gevaar voor eigen leven naar boven gerend en heeft ons door de vlammenzee heen in veiligheid gebracht. Wij kregen die nacht liefdevol onderdak bij de familie Gianotten, waar we sliepen op de zolderverdieping boven de poort naar de Rosmolensteeg.” Loderus herinnert zich het huis van Gianotten nog. „Aan de achterkant was een door een hoge muur omgeven plaatsje. Boven was een raampje, waarachter Grietje Gianotten, de zwaar geestelijk gehandicapte dochter, altijd naar ons kinderen keek en zwaaide. Onder de poort was rechts een onopvallend klein deurtje, dat ook toegang verschafte tot de kroeg. Zover ik mij kan herinneren werd deze deur, in tegenstelling tot de voordeur aan de Rozengracht, veel meer gebruikt zowel als in- en uitgang. De reden laat zich raden; de alcohol vloeide rijkelijk!”
Loderus vervolgt. „Men ging er makkelijker in dan men eruit kwam. Achter de deur hing een dik bruin gordijn. Naast dit deurtje zat in de muur van het buitenplaatsje een laag luik, dat open ging als de ‘tonnetjesman’ kwam. Er was immers nog geen wc zoals nu. Alles ging op de ton, die eens in de week werd opgehaald.”
Het echtpaar Gianotten doet het café op zeker moment over aan de jongste zoon, Joop Gianotten. Joop trouwt met Christien Damen, die opgroeide in het Marswegkwartier, en samen krijgen ze in 1943 een zoon Theo. Op de beruchte 14e oktober van 1944, de dag van het bombardement op Zutphen, neemt Christien een wijs besluit (zie verhaal hiernaast). Als ze de vliegtuigen hoort aankomen, besluit ze met de kleine Theo in de kinderwagen naar De Mars te gaan en niet naar het café aan de Rozengracht. De City Bar krijgt het zwaar te verduren. Van de kroeg blijft nagenoeg niets over. Caféhouder Joop Gianotten overleeft het bombardement. Naast het café, onder de toenmalige Landbouw Winterschool, zit een ruime schuilkelder. Het is mogelijk dat hij daar heeft geschuild.
De City Bar keert niet meer terug. Na de oorlog begint Joop een café in de Spittaalstraat. Later verhuist hij naar de Beukerstraat, hoek Sprongstraat (nu café Old Dutch). Christien is dan al op 26-jarige leeftijd overleden aan tbc. De kleine Theo groeit op bij zijn grootouders van moederskant, omdat vader Joop de zorg niet voldoende op zich kan nemen. Joop Gianotten raakt zelfs aan lager wal. Net als zijn vaste klanten lust hij graag een borrel. Van zijn kroeg moet hij afstand doen. Hij eindigt treurig genoeg als één van Zutphens bekendste zwervers.
Aan de Rozengracht herinnert niets meer aan de voormalige City Bar. Tijdens de wederopbouw is een nieuw stuk aangebouwd tussen de Rosmolensteeg en het huidige Stedelijk Museum. Voor een biertje kun je aan de Rozengracht, het Broederenkerkplein en in de Barlheze al enige tijd niet meer terecht.
Fragment uit brief van ‘Stien’ Damen
door Niek Megens
ZUTPHEN Christien ‘Stien’ Damen was getrouwd met Joop Gianotten. Samen hadden ze een zoon, Theo, die geboren was in 1943. Theo Gianotten, nu woonachtig in Warnsveld, heeft deze brief uit 1945 van zijn jong gestorven moeder altijd bewaard. De brief geeft levendig beeld van de impact die het bombardement had op een Zutphense familie.
‘Tante, u schreef of ik wat van het bombardement wou schrijven. Nu gebeurde het op 14 oktober zaterdagmiddag. Ik was bij Moe op de Marschweg. Toen ik onderweg was gaan, vlogen er zes vliegtuigen hoog over Zutphen heen. Ik wou eerst nog weer terug (naar de Rozengracht, redactie) gaan, maar ik ben toch gauw doorgelopen met Theo in de wagen, wat mijn geluk is geweest, anders had het met mij en Theo wel eens slecht hebben kunnen aflopen. Ik was ongeveer een halfuur thuis toen die zes vliegtuigen weer kwamen en bommen gooiden. Het was verschrikkelijk. Ik zat in de kelder met Moe en Riek. De anderen waren de stad in of aan ’t werk. (...) De bommen zijn in het centrum, Barlheze, Rozengracht, Waterstraat, IJsselkade en op het station terechtgekomen, waar dan ook niet veel van is overgebleven. Jaap en Henk (twee verstandelijk gehandicapte broers, redactie) kwamen net van de barbier, toen de eerste bom viel. Daar zijn ze goed onderuit gekomen, maar toen wouden ze naar de schuilkelder op de Rozengracht gaan, maar toen ze half weg waren viel er weer een bom. Daar werden ze toen door de luchtdruk opgenomen en in de Berkel geslingerd, waar ze met veel moeite uitgehaald zijn. Henk moesten ze weer bij maken, maar Japie was er nog wat beter aan toe. Jo en Betsie waren in de schuilkelder nogal voorin omdat die zo vol was. Daar kwam een bom vlak voor neer zodat de hele ingang bijna is ingestort en de scherven vlogen overal rond. Jo heeft drie scherven in de rug gekregen en had verwondingen aan hoofd en gezicht. Betsie had haar benen vol sneeën en gaten zitten en had verwondingen aan arm en hoofd. Henk is in ’t water met zijn borst op een afgeknapte boom terechtgekomen, daarbij had zijn borstkas veel geleden, plus een gebroken arm en been en een wond bij het oog. Japie was er nog het beste afgekomen. Hij had wat wonden in zijn gezicht, maar dat viel dan nog al mee. Vader moest Betsie ’s avonds uit het ziekenhuis ophalen. Jo en Henk waren minnetjes. Twee dagen later is Henk aan zijn verwondingen gestorven. Met Jo ging het eerst niet zo heel hard, maar hij is weer geheel genezen en mag allerlei werk doen. Betsie en Jaap zijn gelukkig weer helemaal beter. Mijn man (Joop Gianotten) was met zijn moeder en zusters thuis (aan de Rozengracht, boven de City Bar). Dat huis is ook helemaal kapot, maar ze zijn er allemaal levend afgekomen en dat is de hoofdzaak. Jo en Dien woonden in de Barlheze en hun huis is dan ook helemaal weg. Ze hebben nu zo lang een huis in de Polsbroek, waar ze met haar ouders wonen, want die hebben ook helemaal niets meer. (...) Mijn man krijgt weer een zaak in de Spittaalstraat bij tante Marie in de buurt. Als ik nu maar weer beter was, dan kan ik meehelpen, maar dat zal nog wel een jaar duren.’

Stien overlijdt op 7 februari 1946 aan de gevolgen van tuberculose.